SŁYNNI FILATELIŚCI Z KRESÓW POŁUDNIOWO-WSCHODNICH W POZNANIU I KRAJU CZ. 1: FILATELIŚCI Z KRESÓW DZIAŁAJĄCY W POZNANIU

Igor Megger

Filatelistyka, w bardzo dużym skrócie, to hobby zbierania znaczków pocztowych. Obecnie jest to hobby niestety wymierające, jednak w okresie II RP i PRL cieszyło się wielkim zainteresowaniem. Także we Lwowie hobby to było popularnie. Przed wojną we Lwowie działał klub filatelistyczny, ukazywała się prasa poświęcona filatelistyce, itd. Jest to jednak temat na osobny artykuł. W poniższym artykule pragnę przedstawić sylwetki osób urodzonych na Kresach Płd.-Wsch. II RP, to jest w województwach: Tarnopolskim, Stanisławowskim, cześć Lwowskiego oraz tereny ?za Zbruczem? tj. za wschodnią granicą II RP.

W Poznaniu także byli aktywni znani i uznani filateliści, którzy pochodzili z Kresów Południowo-Wschodnich oraz byli członkami i działaczami PZF. PZF to skrót od Polskiego Związku Filatelistów – jedynej istniejącej od lat 50 XX organizacji zrzeszającej filatelistów w Polsce. W Poznaniu najsłynniejszymi aktywnymi w związku filatelistami z Kresów Płd.-Wsch. byli prof. Władysław Alexiewicz, prof. Jerzy Albrycht, prof. Tadeusz Walter oraz dr Antoni Puzyrewicz. Wszyscy oni (prócz dr. Puzyrewicza) byli lub też są członkami TML i KPW w Poznaniu.

W tym miejscu należy sprostować powtarzające się w kronikach PZF w Poznaniu błędne informacje, że pochodzący z Tarnopola słynny archeolog, odkrywca fresków z Faras prof. Kazimierz Michałowski był członkiem PZF w Poznaniu. Jest to nieprawda, nie mieszkał w Poznaniu, co potwierdzają relacje światków i informacje z Muzeum Archeologicznego. Prawdopodobnie wystąpiła zbieżność nazwisk z inną osobą o tym nazwisku (tegoż nazwiska był znany w środowisku poznańskim filatelista – działacz piłkarski).

Na Kresach Wschodnich urodzili się także Janusz Księski (1930-1999) Dereczyn ob. Białoruś – aktywista ruchu filatelistycznego w Żninie i Bydgoszczy (dawniej oddział Poznań PZF, zbierał polonica), oraz Zygmunt Obrąpalski (1910-1991) z Wilna – chemik z zawodu, prezes poznańskiego Okręgu PZF w latach 1969-1974 (zbierał ptaki), jego żona Fortunata, także z Wilna bardzo ceniona fotografik także była filatelistką (zbierała motywy roślinne).

Wybitni filateliści polscy urodzeni na Kresach Płd.-Wsch. związani z Poznaniem:

Prof. Albrycht Jerzy urodził się 12 lutego 1924 roku we Lwowie, jako syn znanego lwowskiego rzeźbiarza Andrzeja Albrychta. Po ukończeniu szkół, w czasie okupacji pracował w instytucie dr. Weigla – odkrywcy szczepionki przeciw tyfusowi plamistemu. W instytucie tym ukrywało się pod pozorem pracowników wielu znamienitych naukowców często zagrożonych aresztowaniem. Tam też J. Albrycht spotkał takich słynnych matematyków jak Stefan Banach, Władysław Orlicz czy słynny (później ksiądz) Henryk Mossing. W 1945 roku opuszcza Lwów i przenosi się do Poznania. W 1949 roku kończy w Poznaniu studia na wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Poznańskiego, a w 1959 roku broni w nim doktorat, którego promotorem był Władysław Orlicz. W 1984 roku otrzymał nominacje na Profesora Politechniki Poznańskiej, obowiązki profesorskie pełnił do przejścia na emeryturę w 1990 roku.

Prof. Albrycht opublikował 40 prac z różnych działów analizy matematycznej, napisał ponad 1000 recenzji, wypromował 300 prac magisterskich, 21 doktorów, patronował 6 habilitacjom. Odznaczony został wieloma wyróżnieniami, w tym Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Złotą odznaką TML i KPW. W latach 80. prezesował poznańskiemu oddziałowi Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Zdaniem Andrzeja Beryta, dyrektora Muzeum Martyrologii w Żabikowie, prof. Albrycht był jednym z animatorów życia żydowskiego w Poznaniu. Kiedy w końcu lat 80. w Poznaniu odradzała się gmina żydowska, profesor – wówczas prezes Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Izraelskiej – bardzo jej sprzyjał. Jako katolik bardzo interesuje się kulturą żydowską, posiada kolekcje menor, włada językiem aramejskim.

Członek koła ?Politechnika? Polskiego Związku Filatelistów. W 1975 roku wyróżniony srebrną, a w 1980 roku złotą odznaka honorową PZF. Zbierał głównie znaczki polskie – abonament. Nie był wystawcą, jako filatelista warty jest wspomnienia także dlatego, że do dziś, a więc pomimo 96 lat, nadal jest płacącym składki członkiem PZF.

Prof. Alexiewicz Władysław urodził się 24 listopada 1943 roku we Lwowie. Syn Andrzeja Alexiewicza – słynnego profesora matematyki, pierwszego prezesa Towarzystwa Miłośników Lwowa w Poznaniu. 5 maja 1945 roku Władysław Alexiewicz przybył z rodzicami do Poznania. W Poznaniu przeszedł wszystkie stopnie edukacji. Był absolwentem III Liceum Ogólnokształcącego w Poznaniu. W 1970 roku ukończył studia na Wydziale Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i z dniem 1 października 1970 roku został zatrudniony na tymże Wydziale, w Zakładzie Optyki Nieliniowej. Doktoryzował się 14 maja 1977 roku, habilitację uzyskał 18 kwietnia 1990 roku. Od 9 października 1990 roku objął stanowisko profesora nadzwyczajnego nauk fizycznych. Przez cały ten okres pracował w Zakładzie Optyki Nieliniowej Instytutu Fizyki UAM. Jego główne kierunki pracy naukowej to: dyfuzja rotacyjna molekuł w ośrodkach dielektrycznych; rozpraszanie i dwójłomność optyczna w cieczach w polach impulsowych oraz teoria relaksacji Smoluchowskiego-Debaya w układach molekularnych.

Do Polskiego Związku Filatelistów wstąpił w 1969 roku do Koła nr 1 Poznań-Miasto, od 1979 roku do Koła przy UAM. W latach 1976-2002 członek Zarządu Okręgu PZF w Poznaniu. Od 2002 roku członek, a od 2007 przewodniczący Okręgowego Sądu Koleżeńskiego. W latach 1990-1998 przewodniczył Komisji Tematycznej ZG PZF. Od 1995 roku członek rzeczywisty, a od 2007 roku wiceprezes Polskiej Akademii Filatelistyki. Długoletni prezes Klubu Zainteresowań ?Polonica?. Brał czynny udział w organizacji wystaw filatelistycznych, m.in. prowadził Biuro Prasowe ŚWF ?POLSKA ?93? w Poznaniu. Główne zainteresowania filatelistyczne to polonica, Lwów, Jan Paweł II. Od 1995 roku W. Alexiewicz uczestniczył w pracach Polskiej Akademii Filatelistyki, od roku 2007 roku był jej wiceprezesem. Był także długoletnim członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Dziennikarzy Filatelistycznych (AIJP). Był autorem ponad 200 artykułów w filatelistycznej prasie krajowej i zagranicznej. Za swe publikacje dwukrotnie otrzymał medal ?Za zasługi dla rozwoju publikacji filatelistycznych? (1992 i 2005).

W 2006 na XIX Walnym Zjeździe Delegatów PZF otrzymał godność Członka Honorowego PZF.

Prof. Władysław Alexiewicz zmarł 12 lipca 2009 roku w Poznaniu, pochowany został na cmentarzu przy ul. Lutyckiej (cmentarz Sołacki).

Dr Puzyrewicz Antoni urodził się 21 lipca 1903 roku w Pikowcu pow. Berdyczów, rejon Żytomierz. Wywodził się z rodziny szlacheckiej. Do wybuchu I wojny uczył się w gimnazjum w Berdyczowie, po jej zakończeniu w pobliskim Koziatynie. W 1920 roku zaciągnął się do 14 pułku Ułanów Jazłowieckich i brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W czerwcu 1923 roku uzyskał maturę w Gimnazjum w Brodach. W latach 1923-1928 studiował medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1930 roku uzyskał tytuł doktora nauk medycznych na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, po uzyskaniu tego tytułu zaczął pracować w szpitalu w Kowlu. W 1931 roku przenosi się do Poznania, gdzie pracuje w klinice ginekologiczno-położniczej przy ul. Polnej. Na początku 1938 roku przenosi się do Włocławka, gdzie pracuje do wybuchu wojny.

W kampanii wrześniowej walczył nad Bzurą w składzie 14pp, gdzie pełnił funkcję naczelnego lekarza pułku. Po zwolnieniu z niewoli pracuje na terenie powiatu Krasnostawskiego, gdzie wspiera AK-owców, Bataliony Chłopskie i radzieckich spadochroniarzy. Po wyzwoleniu kraju wraca do Poznania, gdzie z powodu działalności w AK nie mógł znaleźć pracy. Do 1965 mieszkał i pracował w Wysokiem Mazowieckim, Koninie i Rawiczu. W 1965 roku powrócił do Poznania i podjął pracę w przychodni dla kobiet przy ul. Bukowej na Dębcu. Jednocześnie do roku 1973 był inspektorem położnictwa na dzielnicę Wilda.

Dr Puzyrewicz Antoni zmarł 24 grudnia 1979 roku w Poznaniu, a pochowany został na cmentarzu Rakowieckim w Krakowie.

Dr. Puzyrewicz w swoich zainteresowaniach filatelistycznych skupiał się na pocztach z okresu Powstania Wielkopolskiego. Posiadał wielokrotnie nagradzany zbiór cenzur pocztowych z tego okresu, który krótko przed śmiercią przekazał do Muzeum Powstania Wielkopolskiego w Poznaniu. Prócz filatelistyki zajmował się także numizmatyką i bibliofilstwem, posiadał zbiór rysunków Mai Berezowskiej. Za swoją działalność filatelistyczną, zawodową i konspiracyjną odznaczony został wieloma wyróżnieniami, w tym Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Prof. Walter Tadeusz urodził się 21 lutego 1921 roku we Lwowie. Kończył szkoły w Kamionce Strumiłowej, Limanowej, Jaśle i Chrzanowie. W czasie okupacji pracował przymusowo w Berlinie. Z prac tych uciekł i osiedlił się we Lwowie, gdzie rozpoczął studia medyczne, które ukończył już po wyzwoleniu w 1948 roku w Krakowie. Po zakończeniu studiów podjął prace w szpitalu miejskim w Bielsku-Białej w charakterze asystenta na oddziale chirurgii.

W 1953 roku przeprowadził się do Poznania, gdzie pracował w Sanepidzie. W 1964 roku doktoryzował się na Akademii Medycznej we Wrocławiu pracą nt. krztuśca na terenie województwa Poznańskiego. W 1966 roku został kierownikiem Działu Epidemiologii poznańskiej Stacji Epidemiologiczno-Sanitarnej. Od 1972 roku kierował Zakładem Epidemiologii na Akademii Medycznej w Poznaniu. Habilitację otrzymał na podstawie pracy nt. duru brzusznego. W 1991 roku mianowany został profesorem nadzwyczajnym Wydziału Lekarskiego AM w Poznaniu.

Dorobek naukowy prof. T. Waltera obejmuje szereg prac na temat chorób zakaźnych zwłaszcza krztuśca, duru brzusznego i szczepionki na niego. Zajmował się także włośnicą, żółtaczką. W pracach na temat choroby Heinego-Medine wykazał, że przyczyną epidemii w 1968 roku było doświadczalne wprowadzenie wirusa z Czechosłowacji który był niedokładnie przebadany. Prof. Walter był autorem 180 artykułów w czasopismach krajowych i zagranicznych. Wypromował 8 prac doktorskich i recenzował 10 habilitacji.

Członek PZF od lat 50. W roku 1971 został odznaczony srebrną, a w 1978 złotą odznaką PZF. W 1957 roku na VII Ogólnopolskiej Wystawa Filatelistycznej zdobył medal za zbiór ?walka z gruźlicą na znaczkach? W 1972 roku na wystawie filatelistycznej ?Czerwony Krzyż? w Nertfort – Niemcy Zachodnie – otrzymał medal brązowy za zbiór ?Czerwony Krzyż?.

Profesor Tadeusz Walter zmarł 14 lipca 1998 roku, pochowany został na cmentarzu Junikowskim w Poznaniu.

We wspomnieniach współpracowników i znajomych zapisał się jako osoba bardzo pogodn i koleżeńska. Cieszył się sympatią i szacunkiem wśród współpracowników jak i studentów. Jego żona Zofia, także lwowianka, przez wiele lat była ordynatorem oddziału Obserwacji Zakaźnej Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego w Poznaniu przy ul. Nowowiejskiego. Także była członkiem naszego Oddziału.

Biogramy opracowano na podstawie:

Biogram J. Albrychta – na podstawie biogramu znajdującego się w publikacji ?Dwadzieścia pięć lat kultury kresowej w Poznaniu 1989-2014?, Poznań 2014.

Biogram W. Alexiewicza – na podstawie strony internetowej Zarządu Głównego Polskiego Związku Filatelistów – www.zgpzf.pl i znajdującego się na niej ?Słownika Biograficznego Filatelistów Polskich?, biogramu znajdującego się w publikacji ?Dwadzieścia pięć lat kultury kresowej w Poznaniu 1989-2014?, Poznań 2014, oraz biogramu na stronie okręgu Wielkopolskiego PZF – www.pzfpoznan.pl.

Biogram A. Puzyrewicza – na podstawie biogramu autorstwa prof. Ludwika Maledowicza, znajdującego się w ?Historyczno-Badawczym Biuletynie Filatelistycznym, nr. 3-4/2018?.

Biogram T. Waltera – na podstawie biogramu autorstwa Krystyny Kubiak znajdującego się w publikacji ?Udział Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich w życiu naukowym i kulturalnym Poznania i Wielkopolski?, Poznań 2007.

ANKIETA

Szanowni Państwo!

Zarząd Stowarzyszenia ?KATYŃ? w Poznaniu zwraca się z gorącą prośbą o wypełnienie ankiety, dzięki której może uda nam się zrobić znowu coś ważnego – postawić maszt z flagą w Lasku Katyńskim w Poznaniu. Ankieta zamieszczona jest w podanym linku. Po wypełnieniu ankiety należy ją wysłać wpisując nazwisko lidera: Wojciech Bogajewski. Potrzebujemy 1000 takich prawidłowo wypełnionych ankiet. Prosimy o przesłanie jej swoim bliskim, rodzinie, znajomym. W rubryce ?powiat? należy wpisać: ?Poznań? (jest na końcu).

Pozdrawiam serdecznie

Wojciech Bogajewski

https://bialoczerwona.www.gov.pl(odnośnik zewnętrzny)

MSZA ŚW. ZA ŻOŁNIERZY WOJSK WIELKOPOLSKICH

Obchodzimy w tym roku 100 . rocznicę zwycięskiej wojny z 1920 r. Pragniemy godnie uczcić znaczący udział wielkopolskiej armii w walce o niepodległość Ojczyzny.

Z tej okazji w niedzielę 25 października o godz.10.00 zostanie odprawiona uroczysta msza św. w archikatedrze poznańskiej w intencji wszystkich żołnierzy Wojsk Wielkopolskich walczących w tej zwycięskiej wojnie.

Oprawę muzyczną mszy zapewnia Orkiestra Reprezentacyjna Sił Powietrznych.

Msza będzie transmitowana przez Radio Emaus oraz on-line na stronie www.katedra.archpoznan.pl . Mając na uwadze bezpieczeństwo zdrowotne – zachęcamy kombatantów do wyboru tej formy uczestnictwa w mszy św.

Katarzyna Kwinecka

Prezes

Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów

Pd.-Wsch. Oddział w Poznaniu

OGŁOSZENIE

Drodzy Członkowie Towarzystwa i nasi Sympatycy!

W trosce o Państwa zdrowie, z uwagi na rosnące zagrożenie epidemiczne, nasza siedziba zostaje zamknięta dla celów towarzyskich do odwołania czerwonej i żółtej strefy na terenie Poznania.
Z serdecznymi pozdrowieniami i nadzieją na jak najszybsze spotkanie

Katarzyna Kwinecka prezes

LEW „SEMPER FIDELIS” DLA IRENY KOTOWICZ

Obrazek posiada pusty atrybut alt; plik o nazwie obraz.png

W tym roku wyróżnienie ?Semper Fidelis?, decyzją Kapituły odznaczenia zatwierdzoną przez poznański Oddział TML i KPW, otrzymuje wiece zasłużona Kresowianka Irena Kotowicz.

Irena Kotowicz urodziła się w grudniu 1923 roku we wsi Skorodyńce pow. Czortków w rodzinie nauczycieli. Dzieciństwo i lata szkolne spędziła w Czortkowie.

W czasie wojny wraz z mężem była zaangażowana w konspiracyjnej Narodowej Organizacji Wojskowej. Organizacja ta przystąpiła później do AK tworząc wspólną organizację. W 1944 r. wraz z mężem uciekła przed NKWD do Przemyśla, ale w 1946 roku została aresztowana przez UB. Po amnestii zwolniona wróciła do domu. Przeniosła się wtedy do Poznania i tu ukończyła studia na kierunku psychologii klinicznej. Po ukończeniu studiów do przejścia na emeryturę pracowała w zawodzie na terenie Warszawy. W 1989 roku wstąpiła do nowo utworzonego Towarzystwa Miłośników Lwowa oddział Warszawski, gdzie została członkiem Zarządu Oddziału. W 1993 roku była inicjatorem powołania klubu ?Podole? przy Warszawskim Oddziale TML, którego została prezesem i jest nim do dnia dzisiejszego. W tym samym czasie zorganizowała także własne wydawnictwo ?Głosy Podolan?, które wychodzi, do dnia dzisiejszego, w nakładzie 250 egzemplarzy (łącznie wyszło już 150 numerów). Przez cały okres 25 lat redaktorem naczelnym jest Pani Irena. Prócz wydawania ?Głosów?, które mają głównie charakter wspomnieniowy, historyczny, ukazało się także, z jej inicjatywy, dziesięć numerów specjalnych – zeszytów naukowych na tematy Podola. Były to m. in.: ?Skałat?, ?Terroryzm na Podolu? czy ?Wysiedlenie?. Za swoją pracę Irena Kotowicz została wyróżniona wieloma medalami i odznaczeniami, w tym Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci (2006 r.) oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi (2013 r.). Działalność Ireny Kotowicz na rzecz Kresów, upamiętniająca historię Podola, ludzi tam żyjących, jest niezwykle ważna. Przybliża młodszemu pokoleniu świat, który bezpowrotnie minął, a starszemu pokoleniu go przypomina.

Irena Kotowicz w pełni zasługuje na wyróżnienie ?Semper Fidelis?.

ZAPROSZENIE

W imieniu organizatorów zapraszamy do Pałacu Działyńskich na spotkanie 13 października (wtorek) godz. 17.00 – z Tomaszem Kubą Kozłowskim. Tematem będzie: „20 Kobiet roku 1920”.
Szczegóły na stronach facebookowych prof. Bartosza Korzeniewskiego i Tomasza Kuby Kozłowskiego.

Wanda Butowska 

PREZYDENT STANISŁAW OSTROWSKI

Stanisław Ostrowski President of Polish Republic on Exile on the day of...  | Download Scientific Diagram

SEMPER FIDELIS POLONIAE ? PREZYDENT STANISŁAW OSTROWSKI (1892-1982) ? LEKARZ, ŻOŁNIERZ, SPOŁECZNIK, NAUKOWIEC I POLITYK

Szanowni Państwo,
Chcemy zaproponować Państwu zakup książki o Prezydencie Stanisławie Ostrowskim (1892-1982), na którą składają się w znakomitej części rozdziały wyróżnionej rozprawy doktorskiej. Ta porywająca książka przedstawia barwne losy Stanisława Ostrowskiego – bohatera zapomnianego w polskiej historiografii, którego nazwisko cenzura PRL skutecznie wycinała ze wspomnień i opracowań historycznych. Nie miał zostać zapamiętany w kraju – miano zapomnieć o Lwowie, którego był ostatnim polskim prezydentem, o bohaterskiej obronie Kresów Wschodnich i Wojnie Polsko-Bolszewickiej, w których brał udział, o sowieckich łagrach, gdzie go zesłano po wielomiesięcznym śledztwie na Łubiance. Nie mógł być w końcu zapamiętany jako Prezydent RP, który przyczynił się do upowszechnienia pamięci o Katyniu i jako zjednoczyciel zwaśnionej emigracji niepodległościowej.

W tym szczególnym roku wyszła książka poświęcona życiu i działalności Prezydenta Stanisława Ostrowskiego –  Semper fidelis Poloniae – Prezydent Stanisław Ostrowski (1892-1982) – lekarz, żołnierz, naukowiec i polityk, stanowiąca pierwszą biografię tego tak zasłużonego dla Polski Męża Stanu. Jest to obszerna publikacja, ukazująca kolejne obszary aktywności Prezydenta na tle ówczesnych wydarzeń historycznych. Znajdą w niej coś dla siebie miłośnicy historii jego rodzinnego miasta – Lwowa i walki Orląt – uczniów i studentów o przynależność miasta do odradzającej się Rzeczypospolitej. Naszymi Czytelnikami są też osoby szczególnie zainteresowane sytuacją więźniów łagrowych i bohaterską Armią Andersa oraz interesujący się rzeczywistością emigracyjną w powojennej Wielkiej Brytanii widzianej z punktu widzenia lekarza.

Sprzedaż pierwszego wydania książki rozpoczęła się we wrześniu (w pierwszej edycji). Tą ważną i obszerną publikację (książka liczy prawie 500 stron) można będzie nabyć przelewem bankowym w wysokości 110 PLN + koszty wysyłki. Kontakt mailowy na adres: woltanowscy@gmail.com.

z wyrazami szacunku,

Autorzy              Dr n med. Martyna Woltanowska

                                  Dr hab. n.med. Andrzej Wincewicz

                                  Dr n. praw. Piotr Woltanowski

                                  St. kustosz Magdalena Woltanowska

30 ROCZNICA ŚMIERCI HENRYKA VOGELFÄNGERA – TOŃCIO

Dzisiaj mija 30 lat od śmierci legendarnego Szczepcia z Lwowskiej Fali.

Ilustracja

Henryk Fogenfänger urodził się 4 października 1904 r. we Lwowie w spolonizowanej rodzinie żydowskiej. Jego rodzicami byli: Samuel – krawiec i Berta. Miał siostrę Leontynę. Mieszkał na Łyczakowie przy ul. Krupiarskiej 6. Uczęszczał do VI Państwowego Gimnazjum im. St Staszica we Lwowie, które ukończył w 1921 r. Jego kolegami szkolnymi byli: Wiktor Budzyński i Ludwik Bojczuk, późniejsi współpracownicy radiowi. Po maturze studiował na Wydziale Prawa na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie otrzymał stopień doktora praw. Henryk wspominał, że jego ojciec był niezmiernie dumny z osiągnięć syna. Zdał także egzamin adwokacki i w 1935 roku otworzył we Lwowie własną kancelarię adwokacką, która mieściła się przy ul. Obertyńskiej 4/6. Pełnił funkcję syndyka Miejskich Zakładów Gazowych miasta Lwowa.

W 1933 r.rozpoczął także pracę w radiu lwowskim. Wcielił się w postać ?Tońcia” i wraz z Kazimierzem Wajdą jako ?Szczepciem? zaczął występować w słuchowisku radiowym Wesoła Lwowska Fala w skeczach Wiktora Budzyńskiego, a później własnych. Programy te przyciągały do odbiorników radiowych słuchaczy w całej Polsce W tym czasie ulice miast pustoszały. Dzięki m.in. jego występom, audycja w krótkim czasie z lokalnego programu stała się najpopularniejszą audycją radiową w przedwojennej Polsce i jedną z najpopularniejszych w całej historii Polskiego Radia Liczono na ponad 6 milionów stałych słuchaczy. W roli ?Tońka? Henryk Vogelfänger wystąpił również w trzech filmach: „Będzie lepiej” (1936), Włóczęgi (1939), i „Serce batiara” (1939), którego negatyw w czasie II wojny światowej zaginął. Film rozpropagował piosenkę „Lwów jest jeden na świecie”, popularnie nazywaną ?Tylko we Lwowie?.

Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. wraz z Wajdą wydostał się z Polski i przez Rumunię, Jugosławię, Włochy dotarł do Francji. W czasie wojny był członkiem zespołu aktorskiego „Polish Soldier?s Revue by Lwowska Fala” we Francji, następnie w Anglii i na froncie zachodnim działającym przy Polskich Siłach zbrojnych do 1946 r. Był żołnierzem 1 Dywizji Pancernej gen.Maczka, występując wraz z Kazimierzem Wajdą, Henrykiem Hausmanen dla walczących żołnierzy także w bunkrach. Na obszarze Holandii w 1944 r. został awansowany do stopnia podporucznika.

Po wojnie pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Studiował prawo administracyjne na Uniwersytecie w Edynburgu, jednakże nie kontynuował już kariery adwokackiej. Przez 17 lat był nauczycielem gimnazjalnym w szkołach angielskich ucząc łaciny, prawa konstytucyjnego, greki, starożytnej historii, mitologii i geografii.

Przyjął nazwisko ?Henry Barker?. Ze sceną nie zerwał. Wcielił się w rolę Eugeniusza w dramacie „Tango” Sławomira Mrożka wystawionym pod koniec 1965 r. w teatrze w Ognisku Polskim, reżyserii Leopolda Kieanowskiego.

Powrócił do Polski w 1988 r,, zamieszkiwał w domu kombatanta pod Warszawą. W tym samym roku powstał film dokumentalny pt.: „Tońko, czyli legenda o ostatnim baciarze”. Z uwagi na stan zdrowia i brytyjski paszport nie był już w stanie odwiedzić Lwowa.

Zmarł 6 października 1990 r. w Warszawie. Jego prochy pochowano na Chiswick New Cemetery w Londynie.

Jego żoną była dr Wanda Vogelfänger-Barker, z domu Bereza (zm. tragicznie 4 stycznia 1963 r., pochowana w Chiswick), z którą miał syna Anthony’ego Barkera (ur. 1955 r. w Johannesburgu), przebywającego w Południowej Afryce, potem dziennikarza Reutersa w Londynie.

ZMARŁ DR ADAM TABORSKI

Z głębokim smutkiem zawiadamiamy, że dnia 10 lipca br. zmarł dr weterynarii Adam Taborski – Lwowianin, były dyrektor poznańskiego ZOO, członek naszego Towarzystwa od 1989 roku, członek pierwszego oraz drugiego Zarządu poznańskiego Ooddziału w latach 1989-1995.

Adam Taborski urodził się 20.05.1927 r. we Lwowie, w którym spędził dzieciństwo i młode lata. W 1934 roku był świadkiem międzylądowania we Lwowie na zawodach samolotów turystycznych ?Challenge 34?, w których zwyciężył polski duet Pokrzywka-Bajan.

Adam Taborski studiował na wydziale weterynaryjnym ówczesnej Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu. Początkowo pracował jako asystent Zakładu Fizjologii Zwierząt tej uczelni, ale już od 1951 r. współpracował z wrocławskim ZOO przy organizacji ekspozycji bezkręgowców. Od 1953 do 1962 r. pracował we wrocławskim zoo jako lekarz weterynarii oraz pracownik naukowo-badawczy. Poza leczeniem zwierząt, zajmował się również ekspozycją bezkręgowców, ryb, płazów i gadów oraz drobnych ssaków. W 1960 r. przyczynił się do budowy pawilonu akwarium, który działa do dziś. W 1962 r. przeniesiony został służbowo do ogrodu zoologicznego w Poznaniu. Początkowo pracował tam jako lekarz weterynarii, ale zajmował się też tworzeniem ekspozycji ryb i bezkręgowców. Rozpoczął specjalizację hodowlaną zakładając pierwszą ekspozycję gadów i drobnych ssaków, otworzył także akwaria słodkowodne i morskie. W 1968 r. powołany został na dyrektora poznańskiego ZOO. Był głównym projektantem, autorem koncepcji i scenariusza 113-hektarowego Nowego ZOO na Białej Górze (Malta) w Poznaniu, które otwarto dla zwiedzających w 1974 r. Wówczas też zwierzostan wzbogaca się o wiele wartościowych gatunków, takich jak orangutany sumatrzańskie, hipopotamy karłowate, pantery mgliste. ZOO otrzymuje także transporty zwierząt bezpośrednio z Afryki. Docierają wtedy pierwsze w historii ogrodu gepardy.

W 1982 r. Adam Taborski przeszedł na emeryturę. Lecz wkrótce rozpoczął też współpracę, jako konsultant i doradca naukowy z Wielkopolskim Parkiem Narodowym. Był inspiratorem i opiekunem wielu prac magisterskich oraz autorem licznych publikacji tematycznie związanych z ogrodami zoologicznymi. Był członkiem Międzynarodowej Unii Dyrektorów Ogrodów Zoologicznych oraz Sekcji Herpetologicznej PTZOOL. Był także pierwszym przewodniczącym Komisji Patologii Zwierząt Nieudomowionych PTNW.

Za swe zasługi został odznaczony m.in. medalami Edukacji Narodowej, za Zasługi dla Oświaty, Ochrony Środowiska, Towarzystw Naukowych, Odznakami Honorowymi m. Poznania i Województwa Wielkopolskiego, Złotym Krzyżem Zasługi. W 2014 roku odznaczony został Złotą Odznaką TML i KPW, a w 2019 medalem 30-lecia TML i KPW który przyznano tym członkom, którzy są nimi od początku Towarzystwa tj. od 1989 roku.

Dr. Adam Taborski zmarł 10 lipca 2020 roku. Pochowany został 20 lipca w grobowcu rodzinnym na cmentarzu parafialnym św. Rodziny we Wrocławiu.

Rodzinie Zmarłego składamy serdeczne wyrazy współczucia.

Zarząd TML i KPW Oddział w Poznaniu

DNI LWOWA I KRESÓW W POZNANIU

30 września spotkaliśmy się w naszej siedzibie w CK Zamek w tamach IV etapu Dni Lwowa i Kresów w Poznaniu.

Rozpoczęliśmy od zaprezentowania Biuletynu – wydanie specjalne nt. „Kresowi patroni ulic Poznania. Zasłużeni Wielkopolanie dla Kresów”. Nad tym projektem pracowała Hanna Dobias-Telesińska i Igor Megger.

Pani Prezes Katarzyna Kwinecka poprosiła o przedstawienie przebiegu pracy nad tym wydawnictwem. Hanna Dobias-Telesińska również w imieniu Igora Meggera opisała pokrótce w jaki sposób stworzona została lista osób do opracowania.Lista ta w miarę posuwania się prac ciągle ulegała zmianom. Analizowane były wszelkie kryteria, usuwane były osoby, które im nie podlegały i dochodziły nowe osoby. W konsekwencji opisane zostały osoby bardzo znane (Paderewski, Szeligowski, Słowacki, Hemar, Lem i inni) oraz powszechnie mniej lub całkiem nie znane (Ida Fin, Arciszewski, Kotowicz, Sławska-Lipczyńska, Szembekowa, Dulębianka i inni). Wszystkie te osoby w swych dziedzinach, którymi się parały, były wybitne i zasłużyły na patronat ulicy. Część biogramów pochodziła z naszych wcześniejszych publikacji. Autorami byli m. in. Iwo Weschler, Krystyna Kubiak i inni. Praca nad opracowywaniem biogramów była żmudna, na koniec wyczerpująca, ale też bardzo interesująca i satysfakcjonująca. Autorzy opracowania często się kontaktowali, by coś uzgodnić, wątpliwości rozstrzygnąć itd. „Gorąca linia” działała o przeróżnych porach dnia i wieczora. Hanna Dobias-Telesińska podkreśliła rolę Igora Meggera, który jako historyk zwracał uwagę na wiele aspektów, jego wiedza pomagała rozstrzygać wątpliwości. W większości biogramów, jego autorstwa są opisy ulic patronów, historia nazewnictwa oraz opis zabudowań.

Zebrani z zainteresowaniem słuchali, a później zadawali pytania. Katarzyna Kwinecka podziękowała autorom za wkład pracy w powstanie Biuletynu, wręczyła kwiaty a uczestnicy spotkania gratulowali.

Następnie Igor Megger przestawił przebieg walk wojsk wielkopolskich w obronie Lwowa w 1918/1919 r. i w 1920 r. na wielu frontach w obronie przed bolszewikami. Oto treść wystąpienia:

Udział wojsk wielkopolskich w walkach na Kresach Wschodnich w latach 1918-1920

Wzorowo wręcz zorganizowane Wojska Wielkopolskie dwukrotnie, bez większego odpoczynku, musiały stawić czoła wrogowi, który nie był przeciwnikiem łatwym. Do tego walki działy się z dala od domów, na drugim końcu kraju. Świetnie wyszkoleni żołnierze zapadli w pamięć cywilów, dowodzących, jak i żołnierzy z innych jednostek.

Walki polsko-ukraińskie trwały we Lwowie od 1 listopada 1918 r. Pomimo odsieczy 22 listopada, i całkowitego wyzwolenia miasta, sytuacja dalej była ciężka. Nie tylko militarnie ale i aprowizacyjnie. Miasto było wciąż bombardowane, a jedyne zaopatrzenie wiodło przez linię kolejową Przemyśl-Lwów. Walki o tę linię były bardzo zażarte. Pomimo wsparcia sił przydzielonych przez J. Piłsudskiego – grupa gen. Romera, tereny na północ od linii kolejowej dalej były w rekach ukraińskich.

Wobec takiej sytuacji do Poznania przybył premier Ignacy Jan Paderewski, który zaapelował do gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego o pomoc militarną Armii Wielkopolskiej. Nie była to decyzja łatwa, z tego tytułu, że powstanie wielkopolskie nadal trwało. Uszczuplenie wojsk mogłoby spowodować utracenie wielu zajętych przez powstańców pozycji. Generał Dowbor-Muśnicki zdecydował wysłać na front ukraiński ochotniczą grupę 204 żołnierzy, która została później uzupełniona o kolejne 80 osób. Grupa ta nazywała się ?ochotnicza kompania poznańsko-lwowska? a jej dowódcą został ppor. Jan Cieluch.

Grupa przez Przemyśl dotarła pod koniec lutego 1919 r. do miejscowości Sądowa Wisznia, gdzie jej dowództwo przejął generał Aleksandrowicz. Stoczyła walki koło Gródka Jagiellońskiego zdobywając kilka wsi i wiele sprzętu. W miesiącach późniejszych walczyła na Podolu, gdzie pod koniec maja dotarła do rzeki Seret. W czerwcu stoczyła ciężkie walki koło Zborowa na Podolu. W sierpniu oddział powrócił do Wielkopolski – wróciło 226 ludzi z 284, 11 zginęło w walkach o Lwów, pozostałe 47 prawdopodobnie w innych walkach.

Jednostka pomimo, że ochotnicza, była bardzo wysoko oceniana przez dowódców, a także entuzjastycznie witana przez cywili. Za zasługi w walkach wszyscy żołnierze i oficerowie jednostki otrzymali Krzyż Obrony Lwowa.

Drugą, znacznie już większą jednostką Wojsk Wielkopolskich, która brała udział w wojnie z Ukraińcami była Grupa Wielkopolska pod dowództwem pułkownika Daniela Konarzewskiego. Dotarła ona na tereny Galicji miesiąc później niż kompania ochotnicza, w marcu 1919 roku. Jednostka ta budziła popłoch wśród Ukraińców z powodu swojego wyszkolenia. Z uwagi na wysokie czapki nazywano ich ?Biskupami? lub ?Rogatymi diabłami?. Na okrzyk ?biskupi idą? wojsko ukraińskie uciekało w popłochu. W skład jednostki wchodziło 5 oficerów, 3800 podoficerów i szeregowych, trzy baterie dział i 7 samolotów. Już pierwsze dni walk naznaczone były sukcesami. Przebito pierścień okrążenia miasta Lwowa pokonując dwukrotnie większego przeciwnika. W czasie kilkudniowych walk poległo 17 żołnierzy, a blisko 180 zostało rannych (w tym 4 oficerów). Przełom marca i kwietnia to okres ?walk pozycyjnych? w okolicach Gródka Jagiellońskiego. W połowie kwietnia 1919 roku oddział wielkopolski został skierowany do zadania o kryptonimie ?Jazda?. Zadanie polegające na uwolnieniu Lwowa od ostrzału artyleryjskiego, Wielkopolanie zrealizowali w 100%, przy okazji biorąc do niewoli jeńców i uszkadzając ukraiński pociąg pancerny. W czasie ?Majowej ofensywy? dowodzonej przez gen. Hallera oddziały wielkopolskie wyruszyły z Gródka wyzwalając wiele miejscowości i kończąc swój szlak bojowy w czerwcu w Stryju, gdzie wzięto do niewoli 1000 jeńców.

Napięcie związane z niepewnością podpisanego rozejmu z Niemcami, oraz ich zgody na akceptacje traktatu wersalskiego, spowodowało że w czerwcu odwołano oddział do Wielkopolski, nie na długo jednak. Oddział 8 i 9 czerwca dotarł do Poznania, by pod koniec czerwca znów w okolice Lwowa wrócić, także pod dowództwem Daniela Konarzewskiego – teraz już generała. Oddział w zmienionym i liczniejszym składzie (blisko 90 oficerów i 4500 żołnierzy) walcząc na terenie Podola i zdobywając m.in. Budzanów, Brzeżany i Kopyczyńce. Ostatnim atakiem 17 lipca 1919 roku zdobyto Husiatyń. W sierpniu oddział przeniesiono na Wołyń podporządkowując go do frontu wołyńskiego, a jego dowódcą został płk. Leon Bilewicz. Prócz walk czysto żołnierskich należy wspomnieć także, że Wielkopolanie już w styczniu 1919 roku przekazali 58 wagonów kolejowych żywności i opatrunków, w lutym wysyłając następne. W kwietniu 1919 skierowano pod Lwów w pełni wyposażony szpital polowy pod komendą majora Emanuela Tórza ze Śmigla pow. Kościan.

Profesor Nicieja w swojej pomnikowej książce o cmentarzu Obrońców Lwowa pisze, że ?trudno ustalić, ilu Wielkopolan padło w walkach o Lwów?. Na lwowskim cmentarzu mieli oni symboliczną kwaterę. Wielu bowiem ekshumowano i szczątki zabrano do stron rodzinnych. Przed II wojną kwaterą wielkopolską opiekowali się uczniowie paru szkół lwowskich. Obecnie w katakumbach jest poświęcona im tablica.

Wojna Polsko-bolszewicka nie ma tak jak inne konflikty dokładnej dziennej daty wybuchu. Konflikt z Rosją Radziecką oraz jego początek znacząco odbiegał od innych konfliktów. Sytuacja geopolityczna w tamtym czasie, szczególnie na wschodzie, była tak zawiła, że do końca nie było wiadomo kto z kim walczył, kto był wrogiem a kto przyjacielem. Bolszewicy nie zajmowali się ?polskim problemem? dopóki nie uporali się z wewnętrznymi wrogami – carską armią i protestującymi chłopami. W okresie tym oddziały wielopolskie stacjonowały na terenie obecnej Białorusi. Był to okres II połowy 1919 roku.

Wcześniej jednak w okresie kwiecień-sierpień w walkach na terenie Wileńszczyzny z Armią Czerwoną walczył ?Poznański Batalion Śmierci?. Brał on udział w walkach o oswobodzenie Wilna i mniejszych miejscowości. Oddział ten liczył około 400 żołnierzy pod dowództwem weterana powstania styczniowego – ppłk Feliks Józefowicz. Oddział był niezdyscyplinowany szerzyły się dezercje, a jeden z poddziałów chciał w całości przejść do Bolszewików. Wobec tej sytuacji oddział 31 sierpnia odesłano do Wielkopolski. Wytłumaczeniem takiego przebiegu spraw może być fakt, że tylko nieliczni w oddziale byli ochotnikami, a reszta trafiała tam raczej na zasadzie ?karnej kompanii?.

Do połowy lata na front litewsko-białoruski trafiały jednostki wielkopolskie, którymi dowództwo ponownie obioł gen. Konarzewski. Generał Muśnicki w tym czasie odszedł w stan spoczynku, mieszkał w Lusowie i w wojnie roku 1920 udziału nie brał. Pierwszym większym sukcesem jednostek był udział w zdobyciu Mińska Białoruskiego 8 sierpnia 1919 roku. Dwa tygodnie później zdobyli twierdzę w Bobrujsku i osiągnęli słynną rzekę Berezynę. Tam też zapadli na ?zimowe leże?. Blisko 30 stopniowe mrozy nie przeszkadzały w śmiałych wypadach za rzekę, jednakże większe działania nie były prowadzone. Część oddziałów stacjonowała też na Podolu.

Ogółem w skład Armii Wielkopolskiej wchodziły trzy dywizje pod nazwą ?Dywizja Strzelców Wielkopolskich?, oraz czwarta pod nazwą ?Pomorska Dywizja Strzelców?. W ich skład wchodziło 12 kolejno numerowanych pułków Strzelców Wielkopolskich, oraz cztery pułki z nazwami miejscowości na Pomorzu, które miały być ich miastem garnizonowym. Prócz tego w skład wchodziła brygada jazdy wielkopolskiej, w skład której wchodziły cztery pułki ułanów, oraz dwie brygady artylerii, grupa lotnicza, saperzy, łączność, szpitale polowe i tabory. W grudniu 1919 roku Armia weszła w skład Wojska Polskiego wraz z nową numeracją, a dywizje otrzymały numery 14, 15 i 17, Pomorska dywizja Strzelców otrzymała natomiast numer 16. Poszczególne dywizje miały następujący szlak bojowy w roku 1920:

14 Wielkopolska Dywizja Piechoty jeszcze pod nazwą ?starą?- tj. 1 dywizja strzelców wielkopolskich walczy we wrześniu 1919 roku pod Połockiem na terenie Białorusi. W Wojnie polsko-bolszewickiej dywizja walczy w lipcu 1920 roku w rejonie Mińska i Bobrujska, skąd się wycofuje i w sierpniu przy granicy z Prusami stacza bój pod Kolnem, by w ramach zwycięskiej ofensywy we wrześniu walczyć nad Niemnem, a w październiku 1920 do rozejmu w okolicach Baranowicz i Kojdanowa. W skład dywizji wchodziły 4 pułki piechoty tj, 55pp – Leszno, 57pp im. Karola II Rumuńskiego – Poznań, 58 pp im. Bolesława Chrobrego – Poznań. W skład Dywizji wchodził także 56 pp ? Krotoszyn, który w czasie likwidacji z etatów wojennych na pokojowe przeniesiono do 25 DP. Dowódcą Dywizji w czasie wojny był gen. Daniel Konarzewski. Dowódcą 57 pp był ppłk Arnold Szyling, który zginął w czasie walk pod Kobryniem i od 1939 roku jest patronem ulicy na Jeżycach. Z tego pułku zginęło w wojnie roku 1920 ok. 300 żołnierzy, pozostałe pułki porównywalnie.

15 Wielkopolska Dywizja Piechoty Podczas polskiej ofensywy na Kijów w kwietniu 1920 walczyła z bolszewikami pod Berdyczowem. Od 2 do 7 sierpnia broniła Bugu pod Drohiczynem, następnie walczyła na przedmościu warszawskim. Podczas polskiej kontrofensywy, 20 sierpnia pod Prosienicą zadała ciężkie straty 5 Dywizji Strzelców, a 21 sierpnia pod Śniadowem rozbiła 11 Dywizję Strzelców. 22 sierpnia zdobyła Łomżę, zmuszając bolszewicką 15 Armię do zmiany kierunku odwrotu. W czasie walk pod Łomżą 61 pp zdobył 5 wielbłądów, które przekazał do Poznańskiego ZOO. Dywizja wzięła udział w polskiej ofensywie na Białorusi, walczyła między innymi w bitwie pod Wołkowyskiem. W skład dywizji wchodziły 4 pułki tj. 59 pp – Inowrocław, 61 pp – Bydgoszcz oraz 62 pp – Bydgoszcz. W skład Dywizji wchodził także 60 pp ? Ostrów, który w czasie likwidacji z etatów wojennych na pokojowe przeniesiono do 25 DP.

16 Pomorska Dywizja Piechoty powstała na bazie 4 dywizji Strzelców Wielkopolskich, była formowana z powstańców wielkopolskich, ale tych, który byli ochotnikami z Kaszub i Pomorza. Planowano wykorzystać tę dywizję do wyzwalania Pomorza. Dywizja brała udział w ofensywie kijowskiej, toczyła m.in. walki w rejonie Czarnobyla. W tym samym czasie 66 Kaszubski pułk piechoty pod dowództwem ppłk. Czesława Jarnuszkiewicza wziął udział 26 czerwca 1920 roku w obronie wsi Bobrujki, w którym całkowitemu zniszczeniu uległ rosyjski 216 pułk strzelców im. Lenina. Wydarzenie to było opisywane później: ?Gryf Pomorski pokonał Czerwona Gwiazdę?. Po odwrocie z Kijowa wszystkie pododdziały dywizji z powrotem połączyły się na północnym odcinku frontu. Po rozpoczęciu 16 sierpnia 1920 roku kontrofensywy znad Wieprza, 16 DP wraz z Grupą Uderzeniową ruszyła do natarcia i ? po załamaniu się słabej obrony rosyjskiej ? doszła 25 sierpnia do granicy Prus Wschodnich na północny zachód od Łomży. Po zakończeniu Bitwy Warszawskiej dywizja uczestniczyła w pościgu na środkowym odcinku frontu. Brała udział m.in. szturmie Horodca a następnie w bitwach o Drohiczyn, Chomsk i Nieśwież. Za waleczność i męstwo podczas działań wojennych z bolszewikami odznaczono 133 żołnierzy dywizji srebrnym Krzyżem Virtuti Militari V klasy, a 389 Krzyżem Walecznych. W skład dywizji wchodziły 4 pułki tj. 64 pp ? Grudziądz, 65 pp Starogard/Gniew oraz 66 pp – Chełmno nad Wisłą. 63 pp – Toruń po zawarciu pokoju przeniesiono do 4 DP.

17 Wielkopolska Dywizja Piechoty zapisała się w historii z udziału w walkach pod Lidą w lipcu, nad Wkrą w czasie bitwy Warszawskiej, oraz nad Niemnem we wrześniu 1920 roku. W skład dywizji wchodziły 4 pułki tj. 68 pp ? Września, 69 pp Gniezno oraz 70 pp – Leszno. 67 pp – Brodnica po zawarciu pokoju przeniesiono do 4 DP.

Do dzisiejszego dnia tradycje tych czterech wielkich jednostek powstałych na bazie wojsk wielkopolskich kontynuują:

15 warmińsko-mazurska brygada zmechanizowana z siedzibą w Olsztynie

16 pomorska dywizja zmechanizowana w siedzibą w Elblągu

17 brygada zmechanizowana z siedziba w Międzyrzeczu

Tradycje 14 DP nie są kontynuowane.

Wspomnieliśmy o piechocie. Drugą siłą składowa Armii Wielkopolskiej była jazda, ułani. Z czterech pułków jazdy wielkopolskiej sformowano brygadę kawalerii, która już w II RP przyjęła nazwę Wielkopolskiej Brygady Kawalerii. W 1939 roku jej dowódcą był słynny obrońca Lwowa gen. Abraham. W czasie wojny z bolszewikami w skład VII Brygady Jazdy- bo taką oficjalną nazwę ona wtedy miała wchodziły cztery pułki ułanów:

15 pułk Ułanów Wielkopolskich, który stacjonował w Poznaniu, brał udział w walkach o twierdzę Bobrujsk, 16 sierpnia przełamał radziecką obronę we wsi Maciejowice, walczył nad Niemnem, do rozejmu pułk dotarł pod Mińsk. Ze względu na czapki z czerwonym otokiem nazywany był ?Czerwonymi rogatymi diabłami?. Jego dowódca w tym okresie był płk. Władysław Anders. Tablice pamiątkowe pułku znajdują się w kościele św. Michała przy ul. Stolarskiej. Imię pułku nosi jedna z poznańskich szkół podstawowych (na Łazarzu).

16 pułk Ułanów Wielkopolskich im gen. Orlicz- Dreszera- Bydgoszcz w walkach dotarł pod Kijów, by wraz z odwrotem cofać się przez Kowel, Równe, do Zamościa. Z stamtąd, cały czas walcząc kroczył na północ przez Białystok do Suwałk, gdzie stoczył ciężkie boje. W ofensywie we wrześniu 1920 walczył wzdłuż późniejszej wschodniej granicy II RP dochodząc prawie do granicy łotewskiej.

17 pułk Ułanów Wielkopolskich im króla Bolesława Chrobrego, w okresie międzywojennym stacjonował w Lesznie i Gnieźnie. Główne walki pułku to Kijów i związany z nim odwrót. Pułk poniósł kilkakrotnie bardzo ciężkie straty (2/3 stanu) w walkach na południowym Wołyniu, co spowodowało, że już we wrześniu powrócił do Gniezna.

18 pułk Ułanów Pomorskich w okresie międzywojennym stacjonował w Toruniu i Grudziądzu. W wojnie roku 1920 pułk wpierw walczył tak jak inne odziały w obrębie Kijowa. Przetransportowany został na granicę łotewską, za którą musiał się wycofać. Różnymi środkami transportu żołnierze z Łotwy dotarli do portu w Kłajpedzie, skąd drogą morską przewiezieni zostali do Gdańska. Z powodu jak zawsze nieprzychylnych Polakom gdańszczan, zostali wyładowani we wsi Gdynia. Na miejsce walk dotarli nad Niemen. Do rozejmu ścigali bolszewików na terenie Wołynia.

Oddziały wielkopolskie miały wielki wpływ na przebieg wojny 1920 roku. Były dobrze wyszkolone i dowodzone. Żołnierze byli zdyscyplinowani, zwyciężali pomimo walk z liczniejszym przeciwnikiem. Wiele ważnych bitew zostało stoczonych przez odziały z Wielkopolski, a daty tych bitew obchodzono jako święta pułkowe w II RP.

Fenomen tego poświęcenia ochotników w sumie z drugiego krańca kraju, najlepiej ujął kapelan ich oddziału ks. K. Stankowski podczas zbiorowego pogrzebu żołnierzy 1 p. Strzelców Wielkopolskich poległych pod Lwowem: ?…ledwośmy sami zrzucili z siebie jarzmo niemieckiej niewoli, (?) a już pośpieszyliśmy na odsiecz Lwowa, bośmy dzieci jednej ojczyzny i jednego narodu?. Wielu z ochotników zapałało miłością do miasta Lwowa i przekazało to uczucie swoim dzieciom. Takimi przykładami są ojcowie naszych członkiń – Rajmund Tarczewski ? ojciec Marii Wielebskiej, który za obronę Lwowa w 1918 roku został trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, czy Andrzej Harmacinski – ojciec ś.p. Krystyny Harmacińskiej, który jako student walczył w pociągu pancernym ?Poznańczyk? (późniejszy ?nr 11?) pod Tarnopolem i Lwowem.

Wystąpienie Igora Meggera spotkało się z dużym zainteresowaniem i uznaniem. Zadawano pytania, rozpoczęła się interesująca dyskusja. Prezes Katarzyna Kwinecka podziękowała młodemu historykowi za wyczerpującą informację o przebiegu walk stoczonych przez Wielkopolan w wojnie w obronie Lwowa i w walkach z bolszewikami. Zebrani również złożyli życzenia imieninowe Igorowi Meggerowi i odśpiewali mu 100 lat.