ŚWIATEŁKO DLA LWOWA

Zbliża się święto tych wszystkich, którzy już odeszli ? Dzień Wszystkich Świętych.
W ten szczególny dzień nie powinno zabraknąć światełka na żadnym polskim grobie. Choć poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej jest ich bardzo dużo i wiemy, że jest to kropla w morzu potrzeb, to nie możemy się poddawać. Fundacja już po raz piąty organizuje akcję ?Światełko dla Lwowa?. Sytuacja przed każdym wyjazdem była zawsze niepewna, nie byliśmy nigdy do końca przekonani, że uda nam się przekroczyć szczęśliwie granicę, jednak w obecnym czasie pandemii akcja ta jest szczególnym wyzwaniem. Tak jak co roku chcemy zawieźć znicze na stary polski cmentarz w Mościskach, gdzie są groby żołnierzy polskich ekshumowanych z okolic Lwowa, którzy zginęli idąc na odsiecz miastu w1939 roku, będziemy też chcieli pojechać ze zniczami na cmentarz Janowski, cmentarz Łyczakowski i cmentarz Obrońców Lwowa.

Prosimy wszystkich dla których pamięć o Polskich Kresach i ich mieszkańcach jest ważna, którzy pamiętają o najwierniejszym z polskich miast o wsparcie naszej akcji.

Nr konta: Bank Spółdzielczy w Sośnicowicach
24 8460 0008 2001 0004 1957 0001
Wpłaty z zagranicy: POLUPRPL PL24846000082001000419570001
Więcej szczegółów i zdjęcia z poprzednich akcji na: www.pomaganielaczyludzi.pl

Z poważaniem
Wiesław Nowakowski

17 WRZEŚNIA – ROCZNICA NAPAŚCI ZWIĄZKU RADZIECKIEGO NA POLSKĘ I ZAGARNIĘCIA WSCHODNICH ZIEM RZECZPOSPOLITEJ ORAZ DZIEŃ SYBIRAKA

Włączyliśmy się w wojewódzkie obchody upamiętniające wydarzenia, konsekwencje których zaciążyły na losach tysięcy ludzi. Z uwagi na stan epidemiczny w tym roku uroczystości miały charakter skromniejszy niż w ubiegłych latach.

Uroczystości rozpoczęła msza św. w Farze celebrowana przez bpa Grzegorza Balcerka w koncelebrze z kapłanami Markiem Balcerem, kapelanem Sybiraków, Tadeuszem Magasem oraz proboszczem Fary ks. Mateuszem Misiakiem.

Msza św. zgromadziła liczne grono przedstawicieli władz wojewódzkich, powiatowych, miasta, m.in. Wojewodę Wielkopolskiego Łukasza Mikołajczyka, Marszałka Województwa Wielkopolskiego Marka Woźniaka, Przewodniczącego Rady Miasta Poznania Grzegorza Ganowicza, przedstawicieli środowisk kombatanckich i kresowych, a także młodzież. Modlitwę wiernych poprowadził ? Sybirak Marian Macutkiewicz.

Po skończonej celebrze uformował się pochód, który ruszył w kierunku ul. Paderewskiego. Przy pomniku ułana Przemysław Terlecki wygłosił emocjonalną mowę nakreślając główne fakty z historii – tła rocznicy.

Zostały złożone kwiaty od przedstawicieli władz lokalnych, kombatantów oraz w imieniu Marleny Maląg Minister ds. spraw rodziny pracy i polityki społecznej.

Główne uroczystości odbyły się przy pomniku Ofiar Katynia i Sybiru. Zebrani zaśpiewali hymn przy akompaniamencie Wojskowej Orkiestry Reprezentacyjnej. Przemawiał Wojewoda Wielkopolski Łukasz Mikołajczyk, następnie odczytano list od minister Marleny Maląg. Bardzo osobiste wystąpienie miał Przewodniczący Sybiraków Marian Macutkiewicz.

Duchowni różnych wyznań odmówili modlitwy za zmarłych i nastąpiło składanie kwiatów.

W naszej delegacji wystąpili: prezes Katarzyna Kwinecka, wiceprezes Janusz Furmaniuk i członek Zarządu Michał Wojtasiak.

Na zakończenie uroczystości wszyscy odśpiewali hymn sybiraków.

Nasza delegacja udała się jeszcze do kościoła Dominikanów, by zapalić znicze przy naszej tablicy upamiętniającej ofiary ludobójstwa na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej.

Tekst i foto: Wanda Butowska

UROCZYSTOŚĆ W „LASKU KATYŃSKIM” W POZNANIU

W południe 16 września 2020 r., przy pięknej pogodzie, odbyło się w Poznaniu poświęcenie ?Lasku Katyńskiego?. Zlokalizowany został przy Forcie VII – miejscu martyrologii Wielkopolan, pierwszego w Polsce obozu koncentracyjnego. Na lasek składa się 116 drzew – każde imienne symbolizuje jedną ofiarę zbrodni.

Na uroczystości otwarcia i poświęcenia Lasku zgromadzili się przedstawiciele Rodziny Katyńskiej, kombatanci oraz przedstawiciele innych stowarzyszeń, w tym i naszego. Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich oddział w Poznaniu reprezentowali: dr Janusz Furmaniuk i Igor Megger. Przybyli także: Irena Bereźnicka, Dobrochna Konrad, Paweł Kuleszewicz i ks. Tadeusz Magas, który uczestniczył w koncelebrze w religijnej części uroczystości.

W krótkich słowach prezes stowarzyszenia ?Katyń? Wojciech Bugajewski podziękował przybyłym przedstawicielom władz miejskich i samorządowych za pomoc w tym upamiętnieniu. Podkreślił, że jest to pierwsza taka forma upamiętnienia w Polsce – wolno stojących pojedynczych dębów jest ok. 5 tysięcy w świecie, zbiorowych nigdzie nie ma. W przyszłości planowane jest tam ustawienie ławek, zrobienie klombu oraz masztu flagowego. Podkreślił także, że ta inicjatywa zablokowała zakusy na planowaną zabudowę tego terenu. W czasie uroczystości wręczono certyfikaty rodzinom, których krewnych dąb upamiętnia. Certyfikat otrzymały m.in. nasze członkinie Irena Bereźnicka i Dobrochna Konrad. Po poświeceniu nastąpiło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy, także od naszego Towarzystwa.

Po uroczystościach Janusz Furmaniuk i Igor Megger udali się na teren fortu, by pod ?schodami śmierci? zapalić znicz ku pamięci 20 tysięcy ofiar tam zgładzonych, w tym także osób pochodzących z Kresów Południowo-Wschodnich. Wśród zgładzonych byli m.in. Naczelnik Szarych Szeregów Florian Marciniak, architekt Stefan Cybichowski, czy słynący z odwagi w walce z okupantem dr Franciszek Witaszek. Z Kresowian zgładzonych w forcie VII przypomnieć należy: profesora Stanisława Pawłowskiego geografa, rektora Uniwersytetu Poznańskiego, Mikołaja Kiedacza – urodzonego w Drohobyczu Wiceprezydenta miasta Poznania, oraz pisarza Stefana Balickiego z Czukwi k. Sambora.

Igor Megger

KSIĄDZ PIOTR STRUSZKIEWICZ

7 września 2020 roku, w 75 rocznicę śmierci, odwiedziliśmy na cmentarzu miłostowskim grób księdza Piotra Struszkiewicza, to postać o której należy pamiętać. O jego historii dowiedzieliśmy się od Rafała Ratajczaka pracownika Wydziału Kultury Urzędu Miejskiego miasta Poznania.

Ksiądz Piotr Struszkiewicz urodził się 16 czerwca 1889 r. Święcenia kapłańskie przyjął 28 października 1911 r. we Lwowie. W latach 1911-1913 był wikarym w Tłumaczu (woj. Stanisławów), w latach 1913-1915 w kościele św. Elżbiety we Lwowie, 1915-1916 pełnił posługę kapelana wojskowego, w latach 1917-1919 był wikarym w parafii Kulików k. Żółkwi, następnie w latach 1919-1923 był kanonikiem w Chlebowicach Wielkich k. Przemyślan, a w latach 1923-1934 proboszczem w Podkamieniu pow. Brody.

Parafię w Przemyślanach objął w 1934 r. Dbał o swoją parafię, o młodzież – pracował w szkołach, był nawet przewodniczącym komisji egzaminacyjnej w tamtejszym gimnazjum. Z jego inicjatywy wyremontowano organy kościelne.

W czasie II wojny światowej wspierał partyzantów żywiąc ich, udzielając informacji i ukrywając broń. Według relacji świadków ks. Struszkiewicz sam był jednym z inicjatorów ich działań. Uważał on bowiem, że Stalin jest największym wrogiem Polski. Był poszukiwany przez NKWD, które pomimo poznania jego pseudonimu ?proboszcz? nie zorientowało się o kogo chodzi. Pod koniec wojny przyjął pod swój dach trzy siostry Serafitki, które bolszewicy wyrzucili z klasztoru/kościoła. W Przemyślanach pracowały także siostry Służebniczki, które prowadziły sierociniec im. Alfreda Potockiego.

W lipcu 1945 r. pod naciskiem nowych władz ksiądz Struszkiewicz opuścił Przemyślany ostatnim transportem. Przez Przemyśl trafił do Wielkopolski do Poznania, do zgromadzenia sióstr Serafitek przy kościele św. Rocha. Otrzymał nominację na proboszcza parafii św. Jadwigi w Łodzi koło Stęszewa. Niestety ks. Struszkiewicz nie obiął tej parafii, gdyż osłabiony trudami, w wieku 56 lat, zmarł w Poznaniu na zawał serca 6 września 1945 r.

Pochowano go na cmentarzu parafii św. Rocha przy ulicy Wiatracznej w Poznaniu. W 1971 r., w związku z budową osiedla Lecha/Czecha oraz trasy katowickiej, zlikwidowano cmentarz, a ks. Struszkiewicza oraz innych tam pochowanych ekshumowano i pochowano w osobnej kwaterze na cmentarzu komunalnym Miłostowo.

Obecnie grób księdza jest zadbany jednakże jest on nieopłacony i grozi mu likwidacja. Zeszłego roku grobem zainteresowała się parafia w Przemyślanach, na której stronie opisano sylwetkę księdza wraz ze źródłami oraz zamieszczono zdjęcia grobu. Obecnie nasze Towarzystwo czyni starania o zachowanie mogiły i o przeniesienie jej w bardziej godne miejsce.

Parafia w Przemyślanach jest nam bliska ? w czasie dorocznej akcji charytatywnej „Serce dla Lwowa”, wiele razy ją odwiedzaliśmy.

Na grób zaprowadził naszą delegację Rafał Ratajczak, który zajmuje się oznakowaniem grobów Powstańców Wielkopolskich.

W drodze powrotnej zatrzymaliśmy się na chwilę przy grobie wspaniałej aktorki i lwowianki Krystyny Feldman.

Tekst: Igor Megger i Wanda Butowska, foto: Wanda Butowska

77 ROCZNICA LUDOBÓJSTWA NA WOŁYNIU I W MAŁOPOLSCE WSCHODNIEJ DOKONANEGO NA LUDNOŚCI POLSKIEJ PRZEZ UKRAIŃCÓW Z OUN UPA

11 lipca b.r. uczciliśmy ofiary Rzezi Wołyńskiej. Zbrodnie jakich dopuścili się nacjonaliści z OUN UPA w latach 1943-1947 na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej na ludności polskiej dotąd nie zostały osądzone. Rocznice zbrodni gromadzą nas Kresowian każdego roku w kościele o.o Dominikanów w Poznaniu na mszy św. odprawianej za spokój dusz niewinnych ofiar, które w bestialski sposób zamordowane zostały tylko dlatego, że byli Polakami.

Mszę św. odprawił przeor klasztoru ks. Michał Śliż, który wygłosił homilię, oraz ks. Marcin Barański.

Po mszy św. zebrani zgromadzili się w krużganku kościoła, gdzie pod tablicą upamiętniającą ofiary mordów i urną z ziemią z miejsc, w których Ukraińcy dopuścili się tych okrutnych zbrodni, odbyła się uroczystość. Przeor klasztoru ks. Michał Śliż poprowadził modlitwę w intencji pomordowanych. Następnie prezes poznańskiego Oddziału TML i KPW Katarzyna Kwinecka powitała gości: przedstawiciela Wojewody Wielkopolskiego wicewojewodę Macieja Bieńka, przedstawiciela Prezydenta Miasta Poznania Rafała Ratajczaka, Barbarę Napieralską przewodniczącą Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej d.s. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych, Zenona Wechmanna przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Kombatanckiej oraz Kresowian i osoby uczestniczące w uroczystości. Po czym poszczególne delegacje złożyły kwiaty pod tablicą.

Tego samego dnia, uroczystości w 77 rocznicę ludobójstwa Polaków na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej w Czerwonaku pod pomnikiem Orkąt Kresowych Stanic delegacja naszego Oddziału złożyła kwiaty, a w kościele św. Jana Kantego odprawiona została msza św. w intencji ofiar ludobójstwa na Wołyniu, Lubelszczyźnie i Kresach Południowo-Wschodnich II Rzeczpospolitej w latach 1939-1947. Z oficjalnych gosci Marek Szpytko powital zebranych gości: Wicecewojewodę Wielkopolski Anetę Niestrawską, przedstawicieli poznańskiego Oddziału TML i KPW, przedstawicieli Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej i przedstawicieli organizacji kombatanckich. Prezes Katarzyna Kwinecka przed mszą św. powiedziała kilka zdań wprowadzających. Mszę świętą odprawił proboszcz parafii św. Jana Kantego ks Andrzej Marciniak, który w homilii powiedział m. in., że musimy pamietać o tych tragicznych wydarzeniach i przekazywać tę pamieć nastepnym pokoleniom. Pod tablicą upamiętniającą tragiczne wydarzenia z lat 1939-1947 delegacje złożyły kwiaty.

tekst i foto: Hanna Dobias-Telesińska, Katarzyna Kwinecka

Kościół o.o. Dominikanów

Kościół św. Jana Kantego

DZIEŃ PAMIĘCI OFIAR LUDOBÓJSTWA NA WOŁYNIU I W MAŁOPOLSCE WSCHODNIEJ II RZECZPOSPOLITEJ

Szanowni Państwo,
jak co roku 11 lipca obchodzimy  Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa OUN UPA na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej II Rzeczypospolitej.
Tego dnia (sobota) o godz.12.00 odbędzie się msza św. w Kościele oo. Dominikanów  w intencji ofiar, a następnie zostaną złożone kwiaty przy tablicy z urną (w krużgankach kościoła).
O godz. 17.00 w intencji ofiar odprawiona zostanie msza św. w Kościele pw. Jana Kantego przy ul. Grunwaldzkiej 86. Przy tablicy upamiętniającej zostaną złożone kwiaty.  

Za Zarząd Wanda Butowska

XXIII DNI LWOWA I KRESÓW W POZNANIU – OTWARCIE WYSTAWY „KRESOWIANIE ZASŁUŻENI DLA POZNANIA I LWOWA”

6 lipca 2020 r. w ramach XXIII Dni Lwowa i Kresów w Poznaniu została otwarta wystawa poświęcona wybitnym Kresowianom zasłużonym w Poznaniu. Wystawa, którą zwiedzać można do 26 lipca, mieści się na dziedzińcu Urzędu Miasta przy Placu Kolegiackim 17. Zorganizowana przez poznański Oddział TML i KPW, sfinansowana została ze środków budżetowych Miasta Poznania .

Zebranych powitała prezes poznańskiego Oddziału TML i KPW Katarzyna Kwinecka, która podziękowała za przybycie przedstawicielowi Wojewody Wielkopolskiego Łukasza Mikołajczyka wicewojewodzie Maciejowi Bieńkowi oraz wicedyrektorowi Wydziału Kultury Urzędu Miasta Poznania Marcinowi Kostaszukowi. Wicewojewoda odczytał list Wojewody Wielkopolskiego skierowany do Katarzyny Kwineckiej.

Dyrektor Marcin Kostaszuk podziękował za zorganizowanie wystawy na terenie Urzędu Miasta oraz nawiązał do swoich kresowych korzeni. Także Krystyna Liminowicz z Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej podziękowała za zaproszenie na Dni Lwowa.

Przedstawiciele Wojewody i Urzędu Miasta odsłoniki wystawę.

Kilkanaście tablic informuje o związkach Poznania ze Lwowem, przedstawi sylwetki kilkunastu znamienitych Kresowian, którzy swoje życie związali z Poznaniem. Są to naukowcy, artyści, wojskowi, wielce zasłużony architekt, słynni matematycy, wśród nich pierwszy prezes poznańskiego Oddziału TML i KPW prof. Andrzej Alexiewicz. Pogoda dopisała, spacer między tablicami skłaniał do refleksji.

Zachęcamy do zwiedzenia interesującej wystawy.

tekst: Hanna Dobias-Telesińska, foto: Jacek Kołodziej

UPAMIĘTNIENIE PROFESORÓW LWOWSKICH – OFIAR NIEMIECKICH SIEPACZY – NA TERENIE POLSKI I ZAGRANICY

Igor Megger

4 lipca obchodzimy kolejną – 79 rocznicę mordu Profesorów lwowskich. Mordu, którego dokonali Niemcy po wkroczeniu do Lwowa w 1941 roku. Zbrodnię tę dokonano na grupie ponad 20 polskich naukowców – osób wybitnych, patriotów, na członkach ich rodzin, znajomych i osób, które zastano w mieszkaniach profesorów, łącznie 45 osób.Zbrodnia ta odbyła się bez wcześniejszego sądu – tak jak i powojenne rządy w Niemczech nie dokonały żadnego osądzenia winnych, których nazwiska znamy.

Na temat tej strasznej zbrodni napisano wiele i nie jest ona obca członkom Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich. Zeszłego roku gościliśmy wystawę z Wrocławskiego IPN na tern temat, mieliśmy w ostatnich latach dwie prelekcje, nasi członkowie wygłaszali prelekcje w szkołach. Wreszcie w naszym Biuletynie czy na stronie internetowej ukazywały się na ten temat artykuły. Osobom zainteresowanym mogę polecić pozycję ?Kaźń Profesorów Lwowskich? autorstwa prof. Zygmunta Alberta wydaną we Wrocławiu w 1989 roku. Mimo 30 lat od jej ukazania jest ona najpełniejszym źródłem informacji, cennym, bo w kilku językach, napisana przez świadka zbrodni oraz zawiera wiele relacji.

Z tego powodu nie będę powtarzać tego co nawet ja sam wcześniej kilkakrotnie pisałem i przytaczać tło, przebieg i skutki mordu. W niniejszym artykule przedstawię Państwu formy i miejsca upamiętniające zbrodnie i jej ofiary. Kwerendą objąłem wszystkie nazwiska naukowców oraz T. Boya-Żeleńskiego. W związku z brakiem wszystkich informacji poniższe mogą być niepełne, najpełniejszy spis znajduje się w książce Kamilli Jasińskiej – ?Mortui Vivunt?. Nie podaję prac profesorów, gdyż nawet ich późniejsze wydania nie są ?upamiętnieniem? sensu scricto. Niektóre nazwiska wymagały szerszej kwerendy, by nie wprowadzić w błąd np. w Krakowie znajduje się ulica Veltualniego – ale Adama, a we Wrocławiu i Oświęcimiu są ulicę Stanisława Pilata, ale dotyczą one XIX pisarza. Osobno podaję upamiętnienie T. Boya-Żeleńskiego, którego patronat widnieje w wielu miejscach w Polsce, więcej niż wszystkich innych ofiar razem, co pokazuję poniżej. W Poznaniu znajduje się ulica tylko T. Boya-Żeleńskiego, o innych nie ma nawet wzmianki. Przedstawiam także zdjęcia wszystkich pomników i tablic zbiorowych prócz dwóch z Wrocławia (Z gmachu głównego UW i Akademii Medycznej) ? w publikacjach są, ale w bardzo słabej rozdzielczości, a innych nie odszukałem.

Pomniki – Pomniki istnieją cztery. Dwa są we Lwowie w miejscu egzekucji, trzeci we Wrocławiu, czwarty w Bytomiu. Pomniki Lwowskie – pierwszy powstał na początku lat 90. w miejscu projektowanego wcześniej pomnika z lat 70., który nie został ukończony i z niewiadomych przyczyn został rozebrany. Drugi powstał w 2011 roku i przedstawia bramę z wypisanymi rzymskimi cyframi od I do X- symbolizującymi dekalog. Cyfra V jest wysunięta – przykazanie ?nie zabijaj? obrazuje to, iż bez tego przykazania brama runie. Na tablicy informacyjnej nie ma wskazania jakiej narodowości były ofiary, a zbrodni dokonali ?naziści?.

Pomnik wrocławski powstał w 1964 roku przed Politechniką i w zamiarze miał być poświęcony tylko profesorom lwowskim. Na skutek działań władz komunistycznych poświęcono go wszystkim polskim naukowcom zamordowanym przez Niemców. Odsłonięcia dokonał prof. Stanisław Kulczycki – przedwojenny rektor UJK we Lwowie, po wojnie rektor UW we Wrocławiu. Pomnik przedstawia scenę rozstrzelania w formie modernistycznej. Na cokole widnieje napis ?Nasz los przestrogą?. W latach 80. przed pomnikiem wmurowano tablicę z nazwiskami profesorów lwowskich.

Pomnik w Bytomiu powstał w 2016 roku. Są to trzy wolno stojące tablice na kamieniu przy ul. Powstańców Śląskich.

Tablice zbiorowe poświęcone wszystkim, bądź większej grupie ofiar (12 szt.).

Lwów – Katedra Łacińska – pl. Katedralny – odsłonięto w 1991 roku.

Lwów – gmach Politechniki – ul. Bandery 12 – odsłonięta w 2009 roku.

Wrocław – Hall oddziału PAN – ul. Podwale 75 – odsłonięta w 1981 roku.

Wrocław – korytarz gmachu głównego Uniwersytetu Wrocławskiego – Plac Uniwersytecki 1- odsłonięta w 1981 roku (brak fotografii).

Wrocław – Rektorat Akademii Medycznej ul. Pasteura 1- odsłonięta w 1990 roku (brak fotografii).

Wrocław – podcienia Politechniki – pl. Grunwaldzki – odsłonięta 1991 roku, w 2015 roku przeniesiona w bardziej eksponowane, wolno stojące miejsce.

Kraków – kościół Franciszkanów – ul. Franciszkańska 2 – odsłonięta w 1966 roku.

Kraków – Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego – ul. Gołębia 24 – odsłonięta po 1990 roku.

Warszawa – Instytut Biochemii i Biofizyki PAN ul. Pawińskiego 5a – odsłonięta 2007 roku.

Lublin – Wolno stojąca w opodal biblioteki Uniwersytetu Lubelskiego – ul. Radziszewskiego 11- odsłonięta w 2001 roku.

Katowice – krypta Katedry p.w. Chrystusa Króla – ul. Plebiscytowa 49A ? odsłonięta w 2001 roku.

Gniezno – Kolegium europejskie UAM im. Św. Jana Pawła II – ul. Kostrzewskiego 5/7 ? odsłonięta w 2013 roku.

Tablice pojedyncze upamiętniające jedną ofiarę oraz tablice i miejsca upamiętnienia z miedzy innymi ofiarami Wzgórz Wuleckich

Bartel Kazimierz – matematyk – osobna tablica w kościele Franciszkanów w Krakowie, oraz w gimnazjum nr 46 w Krakowie.

Cieszyński Antoni – stomatolog – tablica we Wrocławiu i w Oleśnicy.

Weigel Kaspar ? geodeta – tablica we Lwowie ul. Saksaganskiego 3.

Lwów – pomnik przed Uniwersytetem Medycznym ku czci lekarzy, którzy zginęli w latach 1941-45 – odsłonięta w 1975 roku.

Lwów – rzeźba pomordowanych lekarzy, w gmachu Uniwersytetu Medycznego – ul. Piekarska 52.

Patroni ulic

Bartel Kazimierz – matematyk, 5-krotny premier RP – we Wrocławiu

Cieszyński Antoni – stomatolog – we Wrocławiu i Oleśnicy (w Oleśnicy urodzony)

Krukowski Włodzimierz – inż. elektryk – w Radomiu (tam urodzony)

Łomnicki Antoni – matematyk- w Tarnowskich Górach (tam urodzony)

Groer Franciszek – pediatra – w Warszawie (jedyna osoba, która została zwolniona i przeżyła)

W roku 2018 na kilka miesięcy była we Wrocławiu ulica-bulwar im. Profesorów Lwowskich którzy czasowo zastąpili prof. Kulczyckiego.

Inne

Lublin – Popiersie Antoniego Cieszyńskiego – przychodnia stomatologiczna ul. Lubartowska

Warszawa – symboliczne groby Włodzimierza Krukowskiego na cmentarzu powązkowskim (kw. 44-2-4), oraz Stanisława Pilata (?grobowiec chemików? – Powązki)

Nowa Sól – Technikum im. Włodzimierza Krukowskiego ul. Witosa 25/Kościuszki 28

Rzeszów – Katedra Geodezji Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki Rzeszowskiej im. Kaspera Weigla

Wrocław – sala wystawowa Uniwersytetu Wrocławskiego im. prof. Romana Longchamps de Berier

Wrocław – sala wykładowa Wydziału Medycyny Weterynaryjnej im. prof. Edwarda Hamerskiego

Kraków – przed zasadzonym w 1919 roku ?Drzewem Wolności? w latach 1990-2004 złożono urny z różnych miejsc kaźni polskiej inteligencji m.in. z Wzgórz Wuleckich

Medal Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. Wł. Krukowskiego

Fundacja im. prof. Kazimierza Bartla w Krakowie

12 lipca 2013 roku uchwałę w sprawie uczczenia pamięci pomordowanych profesorów przyjął Sejm RP.

W 2016 roku uchwałę w sprawie uczczenia pamięci profesorów w 75 rocznicę zbrodni podjęła Rada Miasta Szczecin

Wybrana ważniejsza literatura nt. zbrodni i ofiar

Albert Zygmunt, ?Kaźń profesorów lwowskich ? lipiec 1941 / studia oraz relacje i dokumenty zebrane i oprac. przez Zygmunta Alberta?, Wrocław 1989

Antonienko Borys, ?Zbrodniarz spod znaku swastyki?, Warszawa 1986

Bonusiak Włodzimierz, ?Kto zabił Profesorów Lwowskich??, Rzeszów 1989

Drożdrzyński Aleksander, ?Oberlander – przez ?Ostforschung?, wywiad i NSDAP do rządu NRF, Warszawa 1960

Jasińska Kamila, ?Mortui Vivunt – przez Lwów i Wrocław szlakiem zbrodni na Wzgórzach Wuleckich?, Wrocław 2019

Kalbarczyk Sławomir, ?Kazimierz Bartel (1882-1941) uczony w świecie polityki?, Warszawa 2015

Krukowska Helena, ?Franciszek Groer – życie i działalność?, 1973

Lanckorońska Karolina, ?Wspomnienia wojenne?, 2001

Schenk Dieter, ?Noc morderców. Kaźń polskich profesorów we Lwowie i holokaust w Galicji Wschodniej?, Kraków 2011

Węgierski Jerzy, ?Lwów pod okupacją sowiecką 1939?1941?, Warszawa 1991

Upamiętnienie Tadeusza Boya-Żeleńskiego

Od 1957 roku polska sekcja Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych przyznaje Nagrodę im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego za osiągnięcia w dziedzinie teatru. A od 2015 roku przyznawana jest Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska za Twórczość Translatorską im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego.

Od 1972 imię Tadeusza Boya-Żeleńskiego nosi krakowski Teatr Bagatela.

Tablica pamiątkowa z piaskowca umieszczona została w latach 50. XX wieku na frontowej ścianie kamienicy przy ul. Smolnej 11 w Warszawie tam też do 2014 roku znajdowało się jego niewielkie muzeum biograficzne Salon Boya-Żeleńskiego (obecnie nie istnieje)

Brązowe popiersie Boya znajduje się na Plantach w Krakowie, na skwerze naprzeciwko Muzeum Archeologicznego. Pomnik autorstwa Edwarda Krzaka ufundowano w 1980 roku

Ulice nazwane imieniem Tadeusza Boya-Żeleńskiego znajdują się w kilkudziesięciu miastach, m.in. w Chełmie Śląskim, Częstochowie, Gliwicach, Jaworze, Jaworznie, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Krotoszynie, Legnicy, Lwowie, Łodzi, Nowym Sączu, Rzeszowie, Środzie Śląskiej, Tarnowie, Tychach, Warszawie, Wrocławiu, Zabrzu. Ulica T. Boya-Żeleńskiego znajduje się także na poznańskich Podolanach.

Jego imię otrzymały: Gimnazjum nr 21 w Krakowie (działające do 2017 roku, Szkoła Podstawowa nr 107 w Krakowie oraz LXXXII Liceum Ogólnokształcące w Warszawie (wchodzące w skład Zespół Szkół Odzieżowych, Fryzjerskich i Kosmetycznych nr 22; działające 1996?2013).

Pamiętając o ofiarach Wzgórz Wuleckich zmówmy także ?wieczny odpoczynek? ofiarom tych zbrodni, które takich tablic nie mają, a szczególnie profesorom ze Stanisławowa i Krzemieńca, którzy zginęli w bliźniaczych akcjach, a niewielu już o niech pamięta (ofiary z Krzemieńca mają tylko tablice w Krzemieńcu, ze Stanisławowa – w Stanisławowie i we Wrocławiu). Dodać należy także, że po lipcu 1941 roku zginęło z rąk niemieckich jeszcze kilkadziesiąt polskich naukowców ze Lwowa, nie tylko pochodzenia żydowskiego. Smutne, że w naszym mieście Poznaniu nie ma upamiętnienia choć części ofiar skromną tablicą.

XXIII DNI LWOWA I KRESÓW W POZNANIU

Informujemy, że rozpoczynają się kolejne Dni Lwowa i Kresów w Poznaniu. Zapraszamy do wzięcia udziału w naszych uroczystościach, które rozpoczynają się w najbliższy poniedziałek t.j. 6 lipca b. r.

PROGRAM UROCZYSTOŚCI

LIPIEC

6 ? poniedziałek, godz. 11.00

Dziedziniec Urzędu Miejskiego, Plac Kolegiacki 17

Otwarcie wystawy: ?Zasłużeni dla Lwowa i Kresów?. Wystawa będzie czynna do 26 lipca 2020 r..

11 – sobota – Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu.

godz. 12.00 – Msza św. w Kościele o.o. Dominikanów

  • złożenie kwiatów pod tablicą w krużgankach klasztoru upamiętniającą ofiary Rzezi Wołyńskiej.

WRZESIEŃ

13 ? niedziela, godz. 11.00 ? 17.00

Stary Rynek ? Jarmark i Piknik Lwowski

Występ zespołu „Tiligentne Batiary?

Konkursy z nagrodami, prezentacja wyrobów cukierniczych, precle krakowskie, spotkanie z piosenką lwowską oraz gwarą poznańską i lwowską, czyli „szczuna z batiarem – wesołe pogaduchy”..Konkurs gwarowy z publicznością:”Blubromy se po noszymu?. Prowadzenie: Paweł Kuleszewicz.

Ze względu na stan epidemiczny- z zachowaniem wszelkich zalecanych przez Sanepid środków bezpieczeństwa.

17 ? czwartek

Udział w uroczystościach wojewódzkich w rocznicę napaści ZSRR na Polskę

PAŹDZIERNIK

25-niedziela, godz. 10.00

Bazylika Archikatedralna – Msza św. od Kresowian:”Za żołnierzy Wojsk Wielkopolskich, walczących na Kresach w 1919 i 1920 roku w 100.rocznicę zwycięskiej wojny z bolszewikami.

spotkanie w salce parafialnej:

  • prelekcja historyczna, wręczenie wyróżnienia ,,Semper Fidelis?, zakończenie XXIII DNI Lwowa i Kresów.

Dni Lwowa i Kresów w Poznaniu odbywają się pod patronatem Wojewody Wielkopolskiego, Marszałka Województwa, Prezydenta Miasta Poznania oraz Metropolity Poznańskiego.